Hoe weet je of je D of T moet gebruiken?

De d-t-dt regel bestaat uit drie onderdelen: de tegenwoordige tijd, het voltooid deelwoord en een handige truc om te controleren of je het goed hebt gedaan. We leggen ze stuk voor stuk uit.

Voor de tegenwoordige tijd begin je altijd met de stam van het werkwoord. Die vind je door -en van het hele werkwoord af te halen. Bij ‘lopen’ wordt dat ‘loop’, bij ‘worden’ wordt dat ‘word’.

Bij de ik-vorm schrijf je alleen de stam. Bijvoorbeeld: ik loop, ik word, ik maak.

Als ‘jij’ of ‘u’ achter het werkwoord staat, schrijf je ook alleen de stam. Bijvoorbeeld: loop jij, word je, maak je. Let op: staat ‘jij’ of ‘u’ vóór het werkwoord? Dan voeg je een -t toe: jij loopt, u wordt.

Bij hij, zij of het voeg je altijd een -t toe aan de stam. Bijvoorbeeld: hij loopt, zij wordt, het maakt.

Als de stam al eindigt op een -d, dan komt daar nog een -t achter. Dat geeft -dt. Bijvoorbeeld: hij wordt (stam: word), zij vindt (stam: vind). Dit is vaak een struikelblok, maar onthoud: de -t komt er altijd bij in de hij/zij/het-vorm.

Het voltooid deelwoord gebruik je in zinnen als ‘ik heb gelopen’ of ‘zij is gemaakt’. Deze woorden beginnen vaak met ge-, be- of ver-. Of je een -d of -t schrijft aan het einde, hangt af van de laatste letter van de stam.

Kijk naar de laatste letter van de stam. Staat deze letter in ’t kofschip? Dan eindigt het voltooid deelwoord op een -t. Bijvoorbeeld: gemaakt (stam: maak → eindigt op k, zit in ’t kofschip), gewerkt (stam: werk → eindigt op k), gefixt (stam: fix → eindigt op x… wacht, die zit er niet in). Staat de laatste letter er niet in? Dan eindigt het op -d. Bijvoorbeeld: geleefd (stam: leef → eindigt op f, zit er wél in… nee, wacht).

Staat de laatste letter niet in ’t kofschip? Dan eindigt het voltooid deelwoord op een -d. Bijvoorbeeld: geleefd (stam: leef), gehoord (stam: hoor).

Twijfel je nog steeds? Gebruik dan de ‘lopen’-truc. Vervang het werkwoord in je zin door ‘lopen’ en luister goed. Zeg je ‘hij loopt’ met een -t? Dan schrijf je jouw werkwoord ook met een -t of -dt. Zeg je ‘hij heeft gelopen’ met een -t? Dan eindigt jouw voltooid deelwoord ook op een -t.

Deze truc werkt bijna altijd, omdat ‘lopen’ een werkwoord is dat iedereen goed kent. Het helpt je om te horen of je een -d of -t nodig hebt.

Dit zijn de fouten die leerlingen het vaakst maken:

Hieronder zie je per werkwoord hoe de vormen eruitzien:

Nu je de theorie kent, is het tijd om te oefenen. Op StudyGo vind je oefenvragen per onderwerp en uitlegvideo’s over de d-t-dt regel, zodat je het echt inslaat. Je kunt ook oefenen met Nederlands om deze regel helemaal onder de knie te krijgen.

Loop je ergens tegenaan of wil je zien hoe anderen deze regel toepassen? Bekijk de vraag in ons forum en lees mee met andere leerlingen. Nog geen account? Maak gratis een account aan en oefen meteen verder.