Wat zijn de 7 ruimtefiguren?

Een ruimtefiguur is een driedimensionale vorm: hij heeft lengte, breedte én hoogte. Dat is het verschil met een vlakke figuur (zoals een vierkant of cirkel), die maar twee dimensies heeft en plat op papier past. Ruimtefiguren kun je vastpakken en van alle kanten bekijken.

Ruimtefiguren kun je verdelen in twee groepen: figuren met alleen platte vlakken en figuren met gebogen vlakken. Hieronder leggen we alle zeven vormen uit, met hun kenmerken én de formules die je nodig hebt.

Deze groep bestaat uit figuren die je kunt maken door platte vlakken aan elkaar te zetten. Ze hebben ribben (de randen waar twee vlakken elkaar raken) en hoekpunten (de punten waar meerdere ribben samenkomen).

Een kubus heeft 6 vierkante zijvlakken die allemaal precies even groot zijn. Je telt 12 ribben en 8 hoekpunten. Een Rubik’s kubus is hier een perfect voorbeeld van. Alle ribben zijn even lang, wat de kubus een heel regelmatige vorm geeft.

Wil je de oppervlakte of inhoud berekenen? Gebruik deze formules, met z als de lengte van een zijde:

Een balk lijkt op een kubus, maar de vlakken zijn rechthoekig in plaats van vierkant. Ook hier heb je 6 vlakken, 12 ribben en 8 hoekpunten. De vlakken die tegenover elkaar liggen zijn altijd gelijk. Denk aan een schoenendoos of een pak melk.

Met l voor lengte, b voor breedte en h voor hoogte bereken je:

Een piramide heeft een grondvlak (vaak een vierkant of driehoek) en driehoekige zijvlakken die allemaal uitkomen in één punt bovenaan: de top. De piramides van Egypte zijn het bekendste voorbeeld. Het aantal ribben en hoekpunten hangt af van de vorm van het grondvlak.

De inhoud bereken je altijd zo, ongeacht de vorm van het grondvlak:

Een prisma heeft twee gelijke, evenwijdige vlakken als bodem en deksel. Daartussen zitten rechthoekige zijvlakken. Het bekendste voorbeeld is een driehoekig prisma, zoals een Toblerone-verpakking. Ook zeshoekige prisma’s kom je tegen, bijvoorbeeld bij sommige potloden.

De inhoud van een prisma bereken je met:

Deze figuren hebben minimaal één gebogen oppervlak. Ze hebben geen ribben of hoekpunten zoals de vorige groep, maar wel andere kenmerken die je moet kunnen herkennen.

Een cilinder bestaat uit twee ronde, platte vlakken (het grondvlak en bovenvlak) met daartussen een gebogen vlak. Een blikje frisdrank of een rol keukenpapier zijn goede voorbeelden. De twee ronde vlakken zijn altijd even groot en liggen precies boven elkaar.

Met r als straal en h als hoogte:

Een kegel heeft één cirkelvormig grondvlak dat via een gebogen vlak uitloopt in één punt: de top. Denk aan een ijshoorntje of een verkeerskegel. Hoe hoger de kegel, hoe steiler de zijkant.

De inhoud bereken je met:

Een bol is volledig rond en heeft geen hoeken, ribben of platte vlakken. Het bestaat uit één doorlopend gebogen oppervlak. Een voetbal, basketbal of de aarde zijn voorbeelden van een bol. Elk punt op het oppervlak ligt even ver van het middelpunt.

Met r als straal:

Handig om snel te vergelijken? Dit overzicht zet alle zeven ruimtefiguren naast elkaar.

Bij ruimtefiguren leer je niet alleen de vormen herkennen, maar ook hoe je de inhoud en oppervlakte berekent. Dit komt terug in toetsen en examens, maar ook in praktische situaties. Bijvoorbeeld als je wilt weten hoeveel water er in een zwembad past of hoeveel verf je nodig hebt voor een muur.

Formules onthouden is één ding, ze toepassen is een tweede. Ga aan de slag met wiskunde oefenen en test met een oefentoets of je ruimtefiguren echt onder de knie hebt. Snap je een berekening nog niet helemaal? Onze filmy z wyjaśnieniami laten je stap voor stap zien hoe het werkt, net zo vaak als jij nodig hebt.

Meer weten over andere wiskundige vormen? Bekijk ook de uitleg over vlakke figuren, zoals vierkanten en cirkels.