Wat is een agglomeratie?

Het belangrijkste kenmerk van een agglomeratie is dus dat de open ruimte tussen de oorspronkelijke kernen volledig is verdwenen door verstedelijking. Voor de inwoners voelt het vaak alsof ze in één grote stad wonen, ook al staat er op hun paspoort een andere plaatsnaam.

Een agglomeratie herken je aan een aantal duidelijke eigenschappen:

Agglomeraties ontstaan door de groei van steden. Als een stad groter wordt, breidt de bebouwing zich uit richting de omliggende dorpen en kleinere steden. Door de bouw van nieuwe wijken, bedrijventerreinen en infrastructuur verdwijnt de open ruimte ertussenin geleidelijk.

Dit proces heet verstedelijking en gebeurt vooral in dichtbevolkte gebieden waar veel economische activiteit plaatsvindt. Nederland is een goed voorbeeld van een land met veel agglomeraties, omdat we relatief weinig ruimte hebben en veel mensen dicht bij elkaar wonen.

In de aardrijkskundeles kom je naast de ruimtelijke definitie ook het begrip agglomeratievoordelen tegen. Dit is iets anders: het gaat dan om de economische voordelen die ontstaan als bedrijven in dezelfde sector dicht bij elkaar zitten. Denk aan gedeelde toeleveranciers, een groot aanbod van geschoold personeel en kennisuitwisseling.

De luchthaven Schiphol is een goed voorbeeld: rondom Schiphol zijn tientallen logistieke bedrijven gevestigd die van elkaars nabijheid profiteren. Let op dat je deze twee betekenissen niet door elkaar haalt op je toets.

In Nederland zijn verschillende agglomeraties te vinden. De bekendste is de agglomeratie Rotterdam, die bestaat uit Rotterdam als centrale stad met daaromheen plaatsen als Vlaardingen, Schiedam en Capelle aan den IJssel. Deze steden zijn zo aan elkaar gegroeid dat je tijdens het reizen vaak niet merkt waar de ene plaats ophoudt en de andere begint.

Een nog groter voorbeeld is de Randstad: de regio die Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht met hun omliggende gemeenten omvat. De Randstad telt ruim 8 miljoen inwoners en is daarmee een van de dichtstbevolkte gebieden van Europa. Strikt genomen zijn de vier grote steden nog niet volledig aan elkaar vastgegroeid, waardoor sommige geografen de Randstad eerder een conurbatie ou stadsgewest noemen dan een klassieke agglomeratie. Meer daarover lees je hieronder.

Wereldwijd zijn er nog veel grotere voorbeelden. De agglomeraties van Londen en Tokyo behoren tot de grootste ter wereld, met tientallen miljoenen inwoners verspreid over een enorm stedelijk gebied.

Volgens het CBS zijn dit de grootste agglomeraties van Nederland op basis van aaneengesloten bebouwing:

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maakt een belangrijk onderscheid tussen een agglomeratie en een stadsgewest. Dit verschil is handig om te kennen voor aardrijkskunde:

Een agglomeratie is dus altijd kleiner dan een stadsgewest, omdat een stadsgewest een groter gebied beslaat met meer plaatsen die functioneel bij de centrale stad horen.

Benieuwd naar meer verschillen tussen deze begrippen? Bekijk de vraag in ons forum waar andere leerlingen dit onderwerp bespreken.

Agglomeratie snap je nu. Maar hoe zit het met begrippen als conurbatie, suburbanisatie of stadsgewest? Op StudyGo vind je oefentoetsen en uitlegvideo’s die je precies leren wat je moet kennen voor je toets of examen. Nog geen account? Registreren is gratis.